DI box, speaker emulator, splitter

DI is een afkorting van "Direct Injection". Een DI-box is een in de geluidstechniek onmisbaar kastje waarmee je een elektrisch (versterkt) instrument direct aan een mengpaneel kunt koppelen via een symmetrische aansluiting (XLR kabel). Dit in tegenstelling tot het gebruiken van een microfoon die je voor de luidsprekerbox zou zetten. DI's worden bijvoorbeeld gebruikt om het signaal van een elektrische piano of synthesizer naar de mixer te sturen, maar ook voor basgitaar, akoestisch-elektrische gitaar (met ingebouwd element), contrabas (met ingebouwd element) en dergelijke. Voordelen: geen (dure) microfoon nodig, geen overspraak met andere geluiden, minder kans op feedback (rondzingen). Je zou een keyboard ook via een jack kabel op de line-ingang van een mixer kunnen aansluiten, maar dat geeft meer kans op brom, zeker bij langere kabels.

Wat doet een DI?

1. Het via een jack ingang binnenkomende (vaak hoog ohmige, high-Z) signaal onveranderd weer naar buiten sturen via een tweede jack uitgang ("Thru", "Bypass"). Meestal zitten in-en uitgang parallel, er is dus geen signaalverlies.
2. Het binnenkomende signaal evt. qua niveau aanpassen dmv. een instelbare verzwakker (pad), bijv. 0dB (mic niveau), -20dB (line niveau) en -40dB (speaker niveau)
3. Een asymmetrisch signaal (jack) symmetrisch maken (XLR)
4. De impedantie van het uitgestuurde signaal laag maken (laagohmig, Low-Z), normaal zo'n 100-200Ω
5. Eventueel de frequentiekarakteristiek aanpassen (speaker emulator)
6. De aarde van het binnekomende en van het uitgestuurde signaal loskoppelen (ground lift)

Op die manier is het signaal aangepast aan de mixer ingang en kan het zonder storingen of noemenswaardig verlies over langere (multi-)kabels getransporteerd worden.

Actieve DI box

De sluit een instrument aan op de jack-ingang. Via een tweede jack-kabel sluit je de DI box op je versterker aan. De DI komt dus tussen je sintrument en de versterker. Soms tussen de luidspreker-uitgang en de luidspreker van een gitaarversterker. Via een XLR kabel sluit je de DI aan op de ingang van de mixer.

Actieve DI, passieve DI

Er zijn 2 hoofdtypes: actieve DI's en passieve DI's.

Passieve DI's werken met een signaaltranformator die het binnenkomende signaal, omzet in een signaal met lagere spanning en lagere impedantie, een step-down trafo. Ze hebben geen batterij of andere voeding nodig. Als je de ground lift schakelaar aan zet is de aarde van de in- en uitgang galvanisch gescheiden (volledig losgekoppeld). Op die manier kun je aardlussen en de daarmee gepaard gaande bromstoringen voorkomen. Voor zwakke signalen minder geschikt, omdat de output altijd lager is en omdat het binnenkomende signaal in zekere mate belast wordt.

Een actieve DI heeft een ingebouwd versterkertje en heeft dus een voeding nodig. Dat kan via een ingebouwde batterij, het kan ook via de fantoomvoeding van een mixer komen. Er zijn ook DI's die met buizen werken, voor de audio-fijnproevers. Die hebben een eigen voedingsaansluiting omdat batterijvoeding of fantoomvoeding vanwege het hoge stroomverbruik niet mogelijk is. Een DI box heeft een erg hoge ingangsimpedantie (vaak enkele Mega-Ohms) en belast het signaal dus niet. Een actieve DI is dus de aangewezen keus bij zwakke signaalbronnen, zoals bijvoorbeeld snaarinstrumenten met een piëzo element, zonder eigen versterkertje.

De meeste actieve DI's hebben een direct gekoppelde uitgang. Sommige duurdere types hebben een trafo aan de uitgang (transformer balanced). Met die laatste types is een volledige galvanische scheiding mogelijk. Ook hier kun je weer dmv. een ground lift schakelaar de aarde loskoppelen. Soms is er nog een keuze tussen DC koppeling (gelijkstroomkoppeling) en AC koppeling (wisselstroomkoppeling). De DC koppeling koppelt alle frequenties even sterk, de AC koppeling koppelt de hoge frequenties sterker en laat geen gelijkstroom door. Het is een koppeling via een filter. Door uitproberen merk je wat het meest storingvrije resultaat geeft. Begin met ground lift, probeer dan AC, dan DC. Als het brommen in alle standen blijft, moet je het op een andere manier oplossen: dmv. een ground loop insulator bijvoorbeeld.

Voor bijvoorbeeld toetsenisten zijn er meervoudige DI's. Voor 4 keyboards met stereo uitgangen heb je al 8 DI's nodig!

8-voudige actieve DI

Speaker emulator

Als je het geluid van een elektrische gitaar via een normale DI opneemt, hoor je iets totaal anders dan via de gitaarversterker. Dat wordt veroorzaakt door de vreemde frequentieweergave van een gitaarluidspreker: die geeft al boven 5KHz niet veel meer weer! Door in een DI een filter in te bouwen dat die kromme frequentieweergave imiteert, kun je ook via een DI een prima gitaarsound krijgen. Wil je de sound van de (eventueel overstuurde) gitaarversterker er bij, dan moet je de DI op de luidsprekeruitgang aansluiten. De DI moet daarvoor wél geschikt zijn (sterke verzwakker) omdat het signaalniveau hier erg hoog is! Een akoestische gitaar klinkt beter zonder filter.

 
Gitaar DI met speaker emulator

Frequentie karakteristiek van een typische 12 inch gitaarluidspreker

Ingebouwde DI

Veel moderne basversterkers en keyboard-versterkers hebben een ingebouwde DI aansluiting. Soms is er een schakelaar om die DI vóór of achter de equalizing (toonregeling) te schakelen. Advies: voor live gebruik zet je hem vóór de eq (pre-eq), voor de studio er voor of er achter, naar gelang de voorkeur. Zo houd de live mixer meer controle over de sound en kun je als artiest op het podium je eigen sound regelen zonder dat dat interfereert met het zaalgeluid.

Sommige gitaarversterkers hebben ook een ingebouwde DI, meestal met speaker emulator. Ook kun je de soms aanwezige koptelefoon-uitgang (die normaal ook een speaker emulator heeft) op een DI aansluiten. Dan gebruik je het filter van de DI niet. Omdat verschillende gitaarspeakers verschillend klinken, is het kiezen van een DI met speaker emulator ook een kwestie van smaak.

Er zijn ook akoestische gitaren die een XLR aansluiting hebben om rechtstreeks op de PA aan te sluiten.

 Splitter

Enigszins verwant met de DI box is de splitter, of microphone splitter. Die wordt gebruikt als er een aparte monitormixer en zaalmixer (FOH, Front Of House mixer) worden ingezet. Dan is het noodzakelijk om elk microfoonsignaal te splitsen om ze apart naar de twee mixers te sturen. Zo'n splitter heeft dus één (laagohmige symmetrische XLR) ingang en meerdere uitgangen. Ook een splitter kan actief of passief zijn, zoals een DI. Een heel simpele splitter heeft gewoon parallel aangesloten verbindingen, alle in- en uitgangen parallel. Dat geeft nogal eens aardlus-problemen! De betere hebben een trafo (passief) of versterkertjes (actief), evt. mét trafo voor de galvanische scheiding van in- en uitgangen. Er zijn splitter boxen voor één en voor twee microfoons in een klein kastje. Daarmee kun je bijvoorbeeld een split maken voor een microfoon naar de PA en naar een eigen (actieve) monitorbox van een muzikant. In rack-uitvoeringen heb je er met een groter aantal kanalen, bijvoorbeeld 8 per module.

8-voudige microfoon splitter box

Links

• Storingen: brom
• Gitaarversterkers
• Pluggen
• Signaaltransport, symmetrisch, asymmetrisch