Akkoordsymbolen

Er is helaas geen uniform systeem van akkoordsymbolen, zodat er vaak misverstanden mogelijk zijn over de interpretatie ervan. Akkoordsymbolen werden aanvankelijk alleen gebruikt voor de allersimpelste muziek, om snel een begeleiding schetsmatig te noteren. Naderhand werden de symbolen ook in jazz gebruikt. Omdat daar vaak ingewikkelde akkoorden worden gebruikt moest het systeem uitgebreid worden. Dat gebeurde niet altijd consequent.

Enkele tips voor eigen gebruik:

  • Gebruik geen + teken en geen - teken. Dat betekent namelijk in sommige systemen een verhoging resp. verlaging, bij andere is + weer een teken voor een toegevoegde toon, staat - voor mineur, enz. Niet gebruiken dus.
  • Als er toevoegingen in een akkoord zitten, noteer ze dan allemaal. Vaak vind je akkoordsymbolen als "D9", wat dan meestal betekent D F# A C E, maar het zou ook D F# A E kunnen zijn (Dadd9) of D F# A C# E (Dmaj7/9). Schrijf dus liever D7/9.
  • Schrijf een mol of kruis áchter de letter en vóór het cijfer.
  • Gebruik scheidingstekens "/" om misverstanden te vermijden over wat bij wat hoort: D#5 (Dis 5, powerchord D# A#) is iets anders dan D/#5 (D F# A#).
  • Bij een omkering of ander "slash-chord" geef je de bastoon aan achter de laatste "/": D/F# is een D akkoord met een F# als bastoon.
  • Polychords, dus akkoorden óp akkoorden, schrijf je door onder een horizontale streep het basisakkoord te schrijven en boven die streep de "upper structure". Voorbeeld:
    Am is (van laag naar hoog) G B D F A C E
    G7
    Je zou overigens ook kunnen schrijven G7/9/11/13
  • Bij uitgebreide akkoorden wordt de kwint, als die rein is, vaak niet gespeeld. Ook kun je als je met een bas-instrument samen speelt de grondtoon weglaten. Je krijgt dan een "No root" akkoord. Als er veel alteraties (verhogingen en/of verlagingen) en toevoegingen in een akkoord zitten, speelt de ligging een cruciale rol voor de klank: speel de toevoegingen en alteraties niet te laag. Wijde liggingen klinken meestal het best.

Basisklanken:

Akkoordsymbool: Intervallen: Naam:
X 1 3 5 grote drieklank, majeur
Xm 1 b3 5 kleine drieklank, mineur
Xsus4 1 4 5 kwart in plaats van terts
Xsus2 1 2 5 secunde in plaats van terts
Xdim 1 b3 b5 bb7 (6) verminderd septiemakkoord
X5 1 5 "power chord", kwintakkoord

 

Let op: de intervallen worden altijd berekend aan de hand van de majeurladder gebouwd op de grondtoon van het akkoord.

Voorbeeld: een Ebsus4 akkoord. De Eb majeur ladder is: Eb F G Ab Bb C D Eb. De tonen zijn 1 4 5 en dus: Eb Ab Bb.

Uitzondering: de 7 uit de toonladder wordt als "maj7" in het akkoordsymbool weergegeven en de b7 uit de toonladder als 7 in het akkoordsymbool:
Eb7 = 1 3 5 b7 = Eb G Bb Db
Ebmaj7 = 1 3 5 7 = Eb G Bb D

Onlogisch is dus dat als er "m" of "min" staat dit betrekking heeft op de terts (die is dan b3) en als er "maj" staat, dit betrekking heeft op de septiem (die is dan 7 ipv b7). Zo bestaat het schijnbaar tegenstrijdige akkoord Xmmaj7 met dus een kleine terts en een grote septiem, bijv.: C Eb G B.

Het dim (diminished) akkoord komt in de praktijk altijd voor als de 4-klank 1 b3 b5 bb7. De bb7 (dubbel verlaagde septiem, ofwel verminderde septiem) is enharmonisch gelijk aan de 6, je kunt dus ook schrijven 1 b3 b5 6. Xdim7 is op zich een meer correcte schrijfwijze dan Xdim, het is immers een septiemakkoord. In het dagelijks gebruik worden de notaties Xdim en Xdim7 door elkaar gebruikt.

Achtervoegsels:

Achtervoegsel: Betekenis: Opmerking:
add2 Toegevoegde secunde, bijv. C D E G (=Cadd2) of C D Eb G (Cmadd2), níet hetzelfde als sus2!
no3 Terts weglaten, bijv. C G (=C(no3)) meer gebruikelijk als C5 genoteerd en "power chord" genaamd
add4 Toegevoegde kwart, bijv. C Eb F G (=Cmadd4) níet hetzelfde als sus4!
b5 Verminderde kwint (ipv. reine)  
5 "Power chord", bestaat uit alleen grondtoon en kwint zie "no3"
#5 Overmatige kwint (ipv. reine)  
alt Verhoogde en/of verlaagde kwint én verhoogde en/of verlaagde none ipv. reine 5 en grote 9, bij een dominant septiemakkoord
alt5 Verhoogde en/of verlaagde kwint ipv. reine kwint, bij een dominant septiemakkoord
6 Toegevoegde grote sext, bijv. C E G A (=C6) of C Eb G A (=Cm6) zie ook 13
maj7 Toegevoegde grote septiem, bijv. C E G B (=Cmaj7) of C Eb G B (=Cmmaj7) "maj" heeft dus betrekking op de 7 uit de majeurladder, niet op de 3!
7 Toegevoegde kleine septiem Dit is de b7 uit de majeurladder
b9 Toegevoegde kleine none meestal bij een dominant septiemakkoord
9 Toegevoegde grote none meestal bij een septiemakkoord
add9 Toegevoegde grote none, bijv. C Eb G D (=Cmadd9) een none bij een akkoord zonder septiem
#9 Toegevoegde overmatige none meestal bij een dominant septiemakkoord
alt9 Toegevoegde kleine en/of overmatige none ipv. grote, meestal bij een dominant septiemakkoord
b10 Toegevoegde kleine decime, bijv. C E G Bb Eb (=C7/b10) ook als #9 genoteerd
11 Toegevoegde undecime soms het zelfde als add4, níet hetzelfde als sus4!
#11 Toegevoegde overmatige undecime, bijv. C E G Bb D F# (=C7/9/#11) níet hetzelfde als b5!
12 Toegevoegde reine duodecime, bijv. C E G# B D# G (=Cmaj7/#5/#9/12) Vrijwel alleen in combinatie met een #5
b13 Toegevoegde kleine tredecime, bijv. C E G Bb Ab (=C7/b13)  
13 Toegevoegde grote tredecime, bijv. C E G Bb A (=C7/13) níet hetzelfde als 6!

 

Afwijkende notaties

Er zijn heel veel andere notaties. Hier onder volgen er enkele:

  • Δ staat voor maj7
  • M, MAJ of maj staat voor majeur
  • m, min of - staat voor mineur
  • +, of aug staat voor overmatig ofwel #5 (Engels: augmented)
  • o, °, dim staat voor verminderd ofwel m/b5/6 (Engels: diminished)
  • ø, of Ø staat voor halfverminderd ofwel m7b5 (Engels: half diminished)
  • dom staat voor dominant: een akoord met grote terts en kleine septiem

Links

Boek

Voor meer informatie over harmonische analyse, akkoorden, toonladders enz. met name in relatie tot improviseren, zie het boek: "Improviseren met akkoordenschema's" (Sander Sanders, 1992, Rieks Sodenkamp, ISBN 90-800778-1-X). Update 2009: Boek is uitverkocht, wél nog te leen via bibliotheken.

Zie afbeelding onder aan deze pagina!


Boek over improviseren:

Improviseren met akkoordenschema's, Sander Sanders

"Improviseren met akkoordenschema's", een standaardwerk over improvisatie, voor álle instrumenten! In gebruik (geweest) bij verschillende muziekscholen en conservatoria. Niveau: beginnend tot en met zeer vergevorderd. (Sander Sanders, 1992, Rieks Sodenkamp, ISBN 90-800778-1-X).

Update 2009: Boek is uitverkocht, wél nog te leen via bibliotheken.

Donatie

Dit is een gratis site, die al sinds 2003 voortdurend wordt uitgebreid en geactualiseerd. Als jij ook wilt dat dat zo blijft, doe dan een donatie aan Popschool Maastricht >>

QR code https://www.popschoolmaastricht.nl:443/college_akkoordsymbolen.php?menu=menuSongwriting

Bijgewerkt op: 12 June, 2017