Kabels, snoeren

Er worden allerlei kabels gebruikt in de elektrotechniek en de audiotechniek. Voor elk gebruiksdoel zijn er speciale kabelsoorten die je dus niet zomaar door elkaar kunt gebruiken.

Zie ook: Pluggen, stekkers en connectors, spanning, stroom, weerstand, vermogen

Dit zijn de hoofdsoorten:

 Aysmmetrisch afgeschermde audio

Meest gebruikte soort: de "gitaarkabel" met aan twee kanten een jackplug. De kabel bestaat uit een kern, waardoor het geluidssignaal loopt, een isolerende mantel, soms nog een laagje zwarte geluidende kunststof, de afscherming (al dan niet gevlochten fijn koperdraad), de isolerende buitenmantel. De binnenader kan dun zijn, er loopt zeer weinig stroom door. Zo'n kabel is dus niet als luidsprekerkabel te gebruiken!

Zie ook signaaltransport

Gitaarkabel

 Symmetrisch afgeschermde audio

Meest gebruikte soort: de microfoonkabel, met aan de ene kant een XLR mannetje en aan de andere kant een XLR vrouwtje. Deze kabel heeft twee signaaladers en een afscherming. De aders kunnen dun zijn, er loopt weinig stroom door. Niet als luidsprekerkabel gebruiken dus. Vaak is de kabel versterkt met een soort touw om de treksterkte te vergroten.

Zie ook signaaltransport

Microfoonsnoer

 Multikabel

Verbindt het stageblock met alle ingangen voor microfoons en DI's met het mengpaneel. Elke ader is een symmetrische afgeschermde verbinding. Bijvoorbeel 24 kanalen richting mixer en 6 kanalen retour, voor de monitors.

Zie ook Multikabels

multikabel

 Luidsprekerkabel

Hier lopen flinke stromen door (ettelijke ampères), de kabel moet dus dikke koperaders hebben van enkele mm2 per stuk. Hiervoor een gitaarkabel of microfoonkabel gebruiken geeft problemen en stankoverlast, het is ook nog eens link voor je eindtrap.Voorbeeld: bij 4 Ohm en 300 Watt vermogen heb je 8.7 Ampère door je kabel lopen! Voor zo weinig mogelijk verlies kies je, zeker bij langere kabels, voor een flinke dikte. Die dikte wordt opgegeven in mm2 koper per ader. Vuistregel is maximaal 6A per mm2. Het "skin-effect" zorgt er voor dat hoge frequenties vooral langs de buitenkant van een koperkern stromen. Vandaar dat een luidsprekerkabel bestaat uit een groot aantal dunne koperdraden. Een enkele dikke ader zou de kabel erg stug maken, maar ook de hoge tonen slechter geleiden. Zie ook de calculator voor spanning, weerstand en stroom.

Luidsprekerkabel

 Twee aderig netsnoer

Gebruikt voor apparaten zonder randaarde. Meestal alleen voor effectapparatuur en andere weinig stroom verbruikende apparaten (maximaal zo'n 800W). Sluit geen apparaten met randaarde aan op een verlengsnoer of verdeeldoos zónder randaarde! Zie ook de calculator voor spanning, weerstand en stroom.

Twee aderig netsnoer

 Drie aderig netsnoer

Gebruikt voor versterkers, eindtrappen ed. met randaarde. Sluit deze apparaten ook altijd op een stopcontact, verlengsnoer of verdeeldoos met randaarde aan. De geel/groene ader is de aarde! Vergis je hier niet mee bij het aansluiten van een stekker aan een kabel of verdeeldoos! Gebruik kabels van voldoende dikte. Het maximale vermogen staat altijd op kabelrollen afgedrukt. Afgerold kunnen ze een stuk meer vermogen leveren dan opgerold, wel 2x zo veel! Als je ze opgerold gebruikt voor zware belastingen, kan de kabel heet worden of zelfs smelten: stankoverlast en link werk dus! Een opgerolde kabel werkt namelijk als een spoel en heeft een hogere zelfinductie (wisselstroomweerstand) dan een rechte kabel. Bovendien wordt de ontwikkelde warmte slechter afgevoerd. De dikte van de aders wordt opgegeven in mm2, veel gebruikte diktes: 3 x 1mm2 en 3 x 1,5mm2 Hoe dikker de kabel, hoe meer stroom er door kan zonder dat de zaak te heet wordt. Bij vier 500W lampen heb je trouwens bij 230V al 8,7A lopen! Als je als vuistregel neemt maximaal 6A per mm2 zit je eigenlijk altijd aan de veilige kant. Door een kabel van 3 x 1 mm2 kun je dan 6A laten lopen (géén 18A!), bij 230V is dat 6x230 = 1380W. Zie ook de calculator voor spanning, weerstand en stroom.

Drie aderig netsnoer

 MIDI kabels

Hier wordt 2-aderig afgeschermd snoer voor gebruikt, zie ook de speciale pagina over MIDI kabels en hoe je ze zelf kunt maken.

MIDI 5-polige DIN plug

 DMX kabels

Dit zijn afgeschermde kabels met twisted pairs als signaal aders. Bestemd voor hoogfrequente digitale besturing van licht. Hebben 3-polige of 5-polige XLR pluggen maar zijn NIET bedoeld of geschikt voor audio! Zie DMX512

DMX kabel 5-polig

 Ethernet

Ook wel UTP kabel of CAT5 kabel genoemd. Wordt tegenwoordig steeds meer gebruikt als digitale multikabel. Via één ethernetverbinding kunnen wel 32 tot 64 kanalen ongecomprimeerde digitale audio verstuurd worden. Het analoge inputsignaal wordt op het podium in digitaal omgezet en van daaruit digitaal naar de mixer gestuurd. In het ideale geval is die ook digitaal en hoeft er dus niets omgezet te worden. Als de mixer ook digitale uitgangen heeft gaat het geluid ook weer in digitale vorm richting PA en monitors.

ethernet

 Kabel tester

Heel praktisch als je veel met kabels en connectors werkt: een kabeltester. Het is een meer of minder ingewikkeld apparaatje waarop je beide kanten van een kabel aansluit. Wel of niet brandende LED's geven dan aan of de kabel OK is of dat er een onderbreking in zit, een kortsluiting of een verkeerde verbinding. Op zich kun je dat ook doen met een multimeter door geleiding en weerstand te meten, maar een kabeltester werkt sneller en gemakkelijker. Kabeltesters voor geluidstechniek doeleinden kunnen de meest gangbare kabels/pluggen testen: XLR, jack, cinch, minijack, bantam en verloop kabels tussen deze stekker soorten.

KabeltesterKabeltesterMultimeter

Links twee kabeltesters, rechts een multimeter

Links

Donatie

Dit is een gratis site, die al sinds 2003 voortdurend wordt uitgebreid en geactualiseerd. Als jij ook wilt dat dat zo blijft, doe dan een donatie aan Popschool Maastricht >>

QR code https://www.popschoolmaastricht.nl:443/college_kabels.php

Bijgewerkt op: 8 Februari, 2017